Στην Ιταλία, ο μεγαλύτερος αριθμός βρίσκεται στη Βενετία, ενώ στην Ευρώπη, στην Πράγα. Ο πρώτος «Παγκόσμιος Άτλας Αστικών Αμπελώνων» παρουσιάστηκε στην «Ημέρα της Κουλτούρας του Κρασιού και του Ελαιολάδου» από την AIS.
Το φαινόμενο των αστικών αμπελώνων αναπτύσσεται ραγδαία σε όλο τον κόσμο. Σήμερα υπάρχουν 157 αμπελώνες σε μεγάλες πόλεις 35 χωρών, που καλύπτουν περισσότερα από 600 εκτάρια. Συγκεκριμένα, στην Ευρώπη έχουν καταγραφεί 108 αστικοί αμπελώνες. Η Ιταλία είναι η πρώτη χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό αστικών αμπελώνων (32), που βρίσκονται σε 15 διαφορετικές πόλεις. Η Βενετία είναι η ιταλική πόλη με τον μεγαλύτερο αριθμό καταχωρημένων αστικών αμπελώνων, με 7 αμπελώνες, ακολουθούμενη από τη Ρώμη με 4 και το Μπολτσάνο με 3. Η Νάπολη, το Μιλάνο και η Κατάνια έχουν από 2 αστικούς αμπελώνες. Στην Ευρώπη, η Πράγα είναι η πόλη με τους περισσότερους «αμπελώνες», με 15 αστικούς αμπελώνες. Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από τον «Άτλαντα των Αστικών Αμπελώνων του Κόσμου», μια μελέτη για το φαινόμενο της ανάπτυξης των αστικών αμπελώνων σε όλο τον κόσμο, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από τον Νικόλα Πουρέλο, πρόεδρο της Ένωσης Αστικών Αμπελώνων (UVA). Ο Purrello είναι ένθερμος υποστηρικτής της ανάκαμψης των εγκαταλελειμμένων ή ξεχασμένων οινοποιείων στις αστικές περιοχές. Ο ίδιος και η οικογένειά του έχουν ανακτήσει έναν εγκαταλελειμμένο αμπελώνα στα περίχωρα της Κατάνια. Η έκθεση παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της 15ης έκδοσης της «Εθνικής Ημέρας Οίνου και Ελαιολάδου», που διοργανώθηκε από την Ιταλική Ένωση Σομελιέ (AIS) στο Υπουργείο Παιδείας στη Ρώμη και με τη χορηγία των Υπουργείων Παιδείας, Πολιτισμού και Γεωργίας.
Ο Sandro Camilli, πρόεδρος της AIS, παρουσίασε την ομιλία «Αστικοί αμπελώνες, νέοι και αναγέννηση των πόλεων», στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι των τριών υπουργείων που την υποστήριξαν, καθώς και διακεκριμένα μέλη του ακαδημαϊκού κόσμου, όπως ο Mauro Agnoletti, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας, κάτοχος της έδρας της UNESCO «Γεωργική Κληρονομιά και Τοπία», ο Ernesto Di Renzo, καθηγητής Ανθρωπολογίας της Γεύσης και Ανθρωπολογίας της Πολιτιστικής και Γαστρονομικής Κληρονομιάς στο Πανεπιστήμιο Tor Vergata της Ρώμης, και ο Nicola Martinelli, καθηγητής Πολεοδομίας στο Πολυτεχνείο του Μπάρι και μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου Πολιτιστικής και Τοπικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού. Σύμφωνα με τη μελέτη της Ένωσης Αστικών Αμπελώνων, οι αστικοί αμπελώνες κυμαίνονται σε μέγεθος από πολύ μικρούς (λιγότερο από 100 τετραγωνικά μέτρα) έως πολύ μεγάλους, όπως η Viña Peñalolen, που καλύπτει 18 εκτάρια στο Σαντιάγο της Χιλής. Οι αστικοί αμπελώνες παραδοσιακά καλλιεργούνται στο έδαφος, ωστόσο δεν είναι ασυνήθιστο να βρει κανείς αμπέλια σε στέγες ή κάθετα σε τοίχους ή ακόμη και μέσα σε ξενοδοχεία, σιδηροδρομικούς σταθμούς και αεροδρόμια. Εκτός από τους 157 αστικούς αμπελώνες, έχουν εντοπιστεί 4 αστικές αμπελουργικές περιοχές με πολύ υψηλή συγκέντρωση αμπελώνων στην απροσδόκητη κινεζική πόλη της Σαγκάης.
Οι αστικοί αμπελώνες, όπως επεσήμαναν οι ακαδημαϊκοί, είναι νησίδες βιοποικιλότητας και αστικής αναγέννησης, που αποτελούν προπύργιο του πρασίνου και της φύσης προς όφελος των τοπικών κοινοτήτων. Προσδίδουν αξία στο τοπίο και είναι θεματοφύλακες παραδόσεων, γηγενών ποικιλιών και ιστορικών τόπων, ενώ παράλληλα είναι κοινωνικά συμπεριληπτικοί, όπως οι αμπελώνες στο Λονδίνο, τη Βαρκελώνη και το Κλίβελαντ, που περιλαμβάνουν άτομα με αναπηρίες.
«Οι αστικοί αμπελώνες αποτελούν επίσης μια μεγάλη ευκαιρία απασχόλησης για τους νέους», δήλωσε ο Sandro Camilli, πρόεδρος της AIS, τονίζοντας ότι «είναι απαραίτητο να εισαχθούν συγκεκριμένες δραστηριότητες στα σχολεία για την προώθηση των εξαιρετικών προϊόντων μας, όπως το κρασί και το ελαιόλαδο, που αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους της αγροδιατροφικής μας παραγωγής και της οικονομίας μας». Ο Camilli πρόσθεσε ότι «η προώθηση της οινικής κουλτούρας και παράδοσης πρέπει να γίνει αντικείμενο μελέτης στα σχολεία όλων των βαθμίδων».
Ο καθηγητής Mauro Agnoletti του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας επικεντρώθηκε στις αλλαγές στο γεωργικό τοπίο της Φλωρεντίας από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Παρατήρησε ότι, παρά την ανεξέλεγκτη υπερδομή (στα ιταλικά «cementificazione») που προχωρά σε όλη την Ιταλία, οι πράσινες περιοχές γύρω από τις πόλεις αντιστέκονται και η αστικοποίηση στη Φλωρεντία δεν έχει επεκταθεί στις λοφώδεις περιοχές, χάρη στους ιδιοκτήτες των αγροκτημάτων που δεν υποκύπτουν στην κερδοσκοπία των κατασκευών. Ο καθηγητής σημείωσε επίσης ότι «η αξία του αγροτικού τοπίου αποτελεί προστιθέμενη αξία που δεν μπορεί να αναπαραχθεί από τον ανταγωνισμό και, ως εκ τούτου, εξασφαλίζει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα». Οι αστικοί αμπελώνες, σύμφωνα με τον καθηγητή Ernesto Di Renzo του Πανεπιστημίου Tor Vergata της Ρώμης, «αποτελούν ένα φαινόμενο που βρίσκεται σε άνοδο και πρέπει να εξεταστούν όχι μόνο από την άποψη της αστικής αναγέννησης, καθώς έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμοι στην απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα, αλλά και ως μια πραγματικότητα που προσφέρει πολλές άλλες ευκαιρίες. Για παράδειγμα, έχουν μεγάλη τουριστική αξία. Επιπλέον, από αυτή την άποψη, το έργο «Roma Regina Vinorum», το οποίο υλοποιείται με την υποστήριξη του Δήμου της Ρώμης, προτείνει τη φύτευση νέων αμπελώνων με βάση ιστορικούς χάρτες και κτηματολογικούς χάρτες, ιδίως σε περιοχές που εξακολουθούν να ανήκουν στο Δημόσιο Κτηματολόγιο του Δήμου της Ρώμης. Ως εκ τούτου», κατέληξε ο Di Renzo, «πρόκειται για μια πράξη διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και για μια προσπάθεια να δημιουργηθεί μια νέα τουριστική εικόνα της πόλης».
Ο καθηγητής Nicola Martinelli, του Πανεπιστημίου του Μπάρι, εξήγησε την κατάσταση των αστικών αμπελώνων στην Απουλία. Το Περιφερειακό Σχέδιο Τοπίου, ένα «συμφωνητικό πόλης-υπαίθρου», έχει θεσπιστεί και έχει αποδειχθεί πολύ χρήσιμο για τη βελτίωση του δημοτικού σχεδιασμού των πόλεων της Περιφέρειας, «αναζητώντας μορφές συνύπαρξης μεταξύ πόλης και υπαίθρου, χωρίς διαχωρισμό, αλλά προσπαθώντας να τις ενσωματώσει». Ο Δήμος του San Severo», τόνισε ο Martinelli, «είναι ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα και κατάφερε να αναβαθμίσει τις αγροτικές περιοχές χάρη στη δυναμική και τη συμμετοχή των πολλών οινοπαραγωγικών επιχειρήσεων του δήμου».
Στο τέλος της συζήτησης στρογγυλής τραπέζης, ο Giuseppe Baldassarre της Επιστημονικής Τεχνικής Επιτροπής της AIS και ο Domenico Zonin, πρόεδρος της Zonin1821, απένειμαν τις υποτροφίες για το 2024 στα ακόλουθα σχολεία: Istituto Alberghiero Mediterraneo στο Pulsano, IIS Basile-Caramia-Gigante στο Locorotondo, IIS San Benedetto στο Cassino (Τουριστική Υποδοχή και Ξενοδοχειακή Διαχείριση) και το Κρατικό Επαγγελματικό Ινστιτούτο για τις Υπηρεσίες Τροφίμων και Οίνου και την Ξενοδοχειακή Φιλοξενία (IPSEOA) Gagliardi-De Filippis-Prestia της Vibo Valentia. Παρουσιάστηκαν επίσης οι νέες οδηγίες για τις υποτροφίες με θέμα τους αστικούς αμπελώνες. Η Ιταλική Ένωση Σομελιέ εξέφρασε τις ιδιαίτερες ευχαριστίες της στην εταιρεία Zonin1821, καθώς ήταν η πρώτη εταιρεία που επέλεξε να υποστηρίξει την έκδοση 2025 της «Εθνικής Ημέρας Οινικής Κουλτούρας», διαθέτοντας τους χώρους και την τεχνογνωσία της για την ανάπτυξη των έργων που δημιουργήθηκαν από τα σχολεία που συμμετείχαν.
Μεταξύ των αστικών αμπελώνων έχουμε μια ελληνική συμμετοχή από τη Θεσσαλονίκη, που ανήκει στον Δήμο της πόλης, σε συνεργασία με το Κτήμα Γεροβασιλείου, για μη εμπορική χρήση.
Ο αστικός αμπελώνας της Θεσσαλονίκης, που ιδρύθηκε το 2013 στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, διαθέτει γηγενείς ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών, όπως Μαλαγουζιά, Ρομπόλα, Ξινόμαυρο και Αγιωργίτικο, που καλλιεργούνται σε ανακτημένη δημοτική γη. Με την υποστήριξη των τοπικών δημοτικών αρχών, του Κτήματος Γεροβασιλείου και του εργαστηρίου αμπελουργίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ο αμπελώνας έχει εξελιχθεί σε ένα ζωντανό κοινοτικό έργο. Είναι η πατρίδα της Γοργόνας, του φημισμένου κρασιού της πόλης, και αποτελεί πολιτιστικό κέντρο όπου ανθίζουν η μουσική, ο χορός και οι φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες.
Ανακαλύψτε την πλήρη λίστα των παγκόσμιων αστικών αμπελώνων:
https://drive.google.com/file/d/14rHgVenHC1TbVpp6NJp7bEo68wCVxqMZ/view?usp=sharing
Πηγή: WineNews.It
