Μια από τις σημαντικότερες αυτόχθονες έντονα αρωματικές και κομψές ερυθρές ποικιλίες του ελληνικού αμπελώνα, είναι το Μοσχοφίλερο. Ερυθρό σταφύλι που παράγει όμως ένα ισορροπημένο λευκό κρασί που ξεδιπλώνει τις χάρες του κυρίως όταν είναι φρέσκο. Αν και καλλιέργειές του βρίσκουμε σε ολόκληρη την Πελοπόννησο, την Στερεά Ελλάδα και τα Ιόνια νησιά, τα καλύτερα κρασιά της παράγονται στην Μαντινεία, όπου κυκλοφορούν με την ένδειξη Ο.Π.Α.Π.

Οι απόψεις για την ιστορία αυτής της ποικιλίας κρασιού διίστανται και η βιβλιογραφία για το μοσχοφίλερο είναι πλούσια. Μερικοί θεωρούν πως πρόκειται για την Καπνία άμπελο που αναφέρουν οι αρχαίοι συγγραφείς. Μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει πως την ποικιλία την έφεραν οι Βαυαροί επί  Όθωνα και πως πρόκειται για μια παραλλαγή είτε της ιταλικής ποικιλίας Traminer, είτε της γαλλικής Gewurztraminer.

Παρ' ότι κόκκινη, χρησιμοποιείται κυρίως στην παραγωγή λευκών κρασιών ροζέ και αφρωδών, που όλα χαρακτηρίζονται από φίνα, αναγνωρίσιμα «μοσχάτα, ανθικά » αρώματα.

Με κέντρο το οροπέδιο της Μαντίνειας, στην Αρκαδία, και την ομώνυμη ζώνη Ο.Π.Α.Π., η καλλιέργειά της επεκτάθηκε σε ολόκληρη σχεδόν την Πελοπόννησο, τα Ιόνια νησιά αλλά και σε άλλες περιοχές της Νότιας Ελλάδας.

 Η Αρκαδία έχει πολλά να διηγηθεί όσον αφορά το κρασί και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο θεός Διόνυσος και ο πιστός του ακόλουθος Πάνας, σύμφωνα με την μυθολογία, κατοικούσαν στο Μαίναλο. Εκεί, μεταξύ των βουνών Πάρνωνα και Μαίναλου είναι κρυμμένα τα 5.500 στρέμματα των αμπελώνων της Μαντινείας. Το ιδιαίτερο μικροκλίμα του οινοπεδίου, διαφοροποιεί τα χαρακτηριστικά της ποικιλίας σε σχέση με την υπόλοιπη Πελοπόννησο.

 Έτσι το Φιλέρι που  καλλιεργείται στην Πελοπόννησο μεταβάλλεται σε Μοσχοφίλερο στην Μαντινεία και από το 1971 είναι χαρακτηρισμένο Π.Ο.Π. Όπου και αν φυτεύτηκε έξω από αυτήν, δεν κατάφερε να δώσει τα μοναδικά αρώματα και το χαρακτήρα αυτής της περιοχής.

 

Αν και είναι μια ερυθρωπή ποικιλία, χρησιμοποιείται για την παραγωγή λευκών κρασιών αλλά και κάποιων ροζέ. Ανήκει σε μια ομάδα ποικιλιών που είναι γνωστή με την ονομασία Φιλέρια (Μοσχοφίλερο, Μαυροφίλερο, Ασπροφίλερο, Φιλέρι Αττικής, κ.α) και είναι η πιο αρωματική.

 Αλλά αρκετοί ίσως δεν γνωρίζουν ότι επελέγη μαζί με το Αγιωργίτικο Νεμέας, το Ασσύρτικο Σαντορίνης και το Ξινόμαυρο Νάουσας ως μια από τις τέσσερις ποικιλίες-πρεσβευτές της ελληνικής οινοπαραγωγής στο εξωτερικό.

Τα κρασιά από Μοσχοφίλερο διακρίνονται για τα έντονα αρώματα τους που θυμίζουν εσπεριδοειδή, άσπρα λουλούδια και ροδοπέταλα, την φρεσκάδα τους την μέτρια έως ψηλή τους οξύτητα, το ελαφρύ έως μέτριο σώμα και τον χαμηλό αλκοολικό βαθμό και είναι προτιμότερο να καταναλώνονται φρέσκα για να διατηρούν την φρεσκάδα τους. Σπάνια συναντάμε κρασιά από Μοσχοφίλερο που έχουν ζυμώσει ή ωριμάσει σε βαρέλι. Συχνά αναμιγνύεται με άλλες ποικιλίες όπως ο Ροδίτης και το Σαββατιανό προσδίδοντας ευχάριστα αρώματα, οξύτητα και φρεσκάδα.

Είναι ένα κρασί που άνετα καταναλώνεται σκέτο, ως απεριτίφ, με ξηρούς καρπούς, με ορεκτικά διάφορα, με ελαφριά πρώτα πιάτα. Συνδιαλέγεται ιδανικά με τις φρέσκες δροσερές σαλάτες και με ότι φρέσκο βγάζει η θάλασσα. Κάνει καλή παρέα με τα φρέσκα λευκά τυριά αλλά και με ένα πιάτο κοτόπουλο με μπάμιες ή με μια πληθωρική αστακομακαρονάδα.

Οινοτουρισμός στην Αρκαδία πρακτικά σημαίνει οινοτουρισμός στη Μαντινεία και στη ζώνη της, αφού κατά μήκος των δρόμων του κρασιού της Μαντινείας θα βρουν οι οινόφιλοι σχεδόν όλα τα επισκέψιμα οινοποιεία.
Μέσα στη ζώνη του ΟΠΑΠ Μαντινεία βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της Μαντινείας. Αν θες να βρεθείς σε μια αρχαία πόλη που έχει περάσει πολλά, μπορείς να περάσεις από τον αρχαιολογικό χώρο της Μαντινείας. Είναι μια πόλη που αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες και καλύτερα διατηρημένες πόλεις του αρχαίου κόσμου. Η Μαντίνεια είχε έντονη παρουσία κατά την αρχαιότητα, κυρίως λόγω της στρατηγικής της θέσης. Μόνιμος ανταγωνιστής της ήταν η Σπάρτη για τον έλεγχο της ευρύτερης περιοχής και αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που πρωταγωνιστεί στους χώρους που θες να επισκεφτείς. 

Αν θέλετε να γνωρίσετε τα οινοποιεία της Αρκαδίας δεν έχετε παρά να επισκεφτείτε την προσεχή έκθεση Peloponnese Wine Festival 23 Ιανουαρίου στην Αθήνα.

Πάντως εντός του προσεχούς Φεβρουαρίου ένα νέο οινοποιείο θα κάνει πρεμιέρα από την μοναδική Μαντινεία. 

Απόσπασμα από την εκπομπή Allwinestories on Air, Mαρτιος 2021